Wyciąg z materiałów PROW

Uwaga Nie zrażać się straszliwym żargonem, ważne że dają.

Każdemu z celów głównych polityki odpowiada oś priorytetowa obejmująca odpowiednie instrumenty polityki rozwoju obszarów wiejskich:
oś priorytetowa 1 (gospodarcza): wsparcie konkurencyjności sektora rolnego i leśnego,

oś priorytetowa 2 (środowiskowa): zrównoważone gospodarowanie zasobami gruntów rolnych i leśnych,

oś priorytetowa 3 (społeczna): dywersyfikacja ekonomiczna obszarów wiejskich i podniesienie jakości życia na obszarach wiejskich.

Dodatkowo wyodrębniono tzw. inicjatywę LEADER w celu wzmocnienia inicjatywy oddolnej, wymiany najlepszych praktyk i aktywizacji społeczności obszarów wiejskich. Inicjatywa LEADER tworzy oś priorytetową 4, której zakres realizacji powinien głównie bazować na działaniach zdefiniowanych w ramach poszczególnych 3 osi priorytetowych.

W celu zapewnienia realizacji zrównoważonej strategii rozwoju obszarów wiejskich, w projekcie rozporządzenia określono minimalny % udział środków z budżetu UE, jaki każde państwo członkowskie musi przeznaczyć na poszczególne osie priorytetowe. Podział ten przedstawia się następująco: 15% na oś priorytetową 1 i 3, 25% na oś priorytetową 2 oraz 7% na działania typu LEADER, realizowane w ramach trzech osi priorytetowych. Ponadto 3% środków funduszu zostanie przeznaczone w latach 2012 i 2013 dla tych krajów, w których oś LEADER osiągnie najlepsze wyniki.

Na pomoc techniczną, w ramach której będą finansowane przedsięwzięcia służące wspieraniu systemu wdrożenia PO ROW może zostać przeznaczone do 4% środków, przewidzianych na finansowanie programów krajowych.

Wysokość minimalnego finansowania poszczególnych osi jest przedmiotem debaty w obrębie grup roboczych UE.
Ponadto określono maksymalny poziom wsparcia programu z budżetu UE, który jest zróżnicowany w zależności od priorytetów:
oś priorytetowa 1 i 3 – do 75% środków na obszarach dawnego Celu 1 (m.in. w Polsce) oraz do 50% na pozostałych obszarach,

oś priorytetowa 2 oraz inicjatywa LEADER – do 80% środków w regionach konwergencji oraz do 55% na pozostałych obszarach.

Minimalny poziom wsparcia wynosi 20% kwalifikowanych wydatków publicznych.
Każdej z osi priorytetowych przyporządkowano specyficzne instrumenty, zarówno obecnie funkcjonujące, jak i nowe. Część instrumentów poddano modyfikacji. Warunki wdrażania działań zostały uproszczone i lepiej dostosowane do osi priorytetowych. Niektóre z wymienionych działań będą wdrażane w okresie krótszym, niż cały okres programowania, czyli do 2013 r. Kraje członkowskie nie musza wdrażać wszystkich wymienionych w rozporządzeniu działań, a jedynie wybrać najbardziej odpowiednie do własnych potrzeb i warunków. Jedynym instrumentem obowiązkowym do wdrożenia przez wszystkie kraje jest wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt.

Oś priorytetowa 1 obejmuje następujące działania:
szkolenia zawodowe i akcje informacyjne dla osób zatrudnionych w rolnictwie i leśnictwie, ułatwienie startu młodym rolnikom,
renty strukturalne, wykorzystanie usług doradczych przez rolników oraz zarządców lasów, organizacja usług doradczych w zakresie rolnictwa i leśnictwa;
modernizacja gospodarstw rolnych, zwiększenie wartości gospodarczej lasów, zwiększenie wartości dodanej podstawowej produkcji rolnej i leśnej, infrastruktura związana z rozwojem i dostosowaniem rolnictwa i leśnictwa, odtworzenie potencjału produkcji rolnej zniszczonego w wyniku klęsk żywiołowych i wprowadzenie instrumentów zapobiegawczych;
wdrażanie programów jakości żywności, wspieranie grup producentów w zakresie działalności informacyjnej i promocyjnej dla produktów objętych programami jakości żywności; wspieranie grup producentów rolnych.

Oś priorytetowa 2 obejmuje następujące działania:
wspieranie gospodarstw na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na obszarach górskich,
wspieranie gospodarstw na innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, dopłaty do gruntów rolnych na obszarach sieci NATURA 2000, wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt,inwestycje nie powiązane z produkcją rolniczą;
zalesianie gruntów rolnych, zakładanie systemów rolno-leśnych na gruntach rolnych,zalesianie gruntów innych niż grunty rolne,
dopłaty do gruntów leśnych na obszarach sieci NATURA 2000,
przedsięwzięcia leśno- środowiskowe, odtwarzanie potencjału produkcji leśnej i wprowadzanie odpowiednich instrumentów zapobiegawczych, inwestycje nie powiązane z produkcją leśną.

Oś priorytetowa 3 obejmuje następujące działania:
przejście do działalności pozarolniczej, wspieranie tworzenia i rozwoju mikro-przedsiębiorstw w celu promocji przedsiębiorczości i rozwijania ekonomicznych podstaw regionu,promocja turystyki, ochrona, podnoszenie jakości i zarządzanie dziedzictwem kulturowym;
podstawowe usługi na rzecz gospodarki i ludności wiejskiej, odnowa wsi i rozwój, ochrona i podniesienie jakości wiejskiego dziedzictwa kulturowego,
system szkoleń zawodowych dla podmiotów gospodarczych działających w obszarach objętych osią priorytetową 3, system zdobywania kwalifikacji i aktywizacji w celu przygotowania i wdrożenia lokalnej strategii rozwoju.

6. Poprawianie i rozwijanie infrastruktury związanej z rozwojem i dostosowaniem rolnictwa i leśnictwa

Działanie będzie wdrażane w ramach dwóch schematów:
1) Schemat I – Scalanie gruntów.
2) Schemat II – Gospodarowanie rolniczymi zasobami wodnymi.
Beneficjent
Schemat I – Starosta;
Schemat II - Wojewódzki Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych.

1. Różnicowanie w kierunku działalności nierolniczej

Wsparcie inwestycji związanych z podejmowaniem lub rozwojem działalności pozarolniczej przez rolników i członków ich rodzin, w dziedzinie:
• usług dla gospodarstw rolnych lub leśnictwa
• usług dla ludności
• drobnej wytwórczości, rzemiosła lub rękodzieła
• robót i usług budowlanych oraz instalacyjnych
• usług turystycznych oraz związanych ze sportem, rekreacją i wypoczynkiem
• usług transportowych
• usług komunalnych
• przetwórstwa produktów rolnych lub jadalnych produktów leśnych
• magazynowania lub przechowywania towarów
• wytwarzania materiałów energetycznych z biomasy
• rachunkowości, doradztwa lub usług informatycznych.
Projekt musi wpływać na rozwój obszarów wiejskich, tzn. być realizowany na obszarze
wiejskim, wpływać na zaspokojenie potrzeb ludności wiejskiej lub turystów albo
stwarzać możliwości zatrudnienia dla ludności wiejskiej w danym regionie.
Beneficjent
Osoba fizyczna: rolnik, małżonek rolnika lub domownik – w rozumieniu ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników.
Maksymalna wysokość pomocy udzielonej jednemu beneficjentowi i na jedno gospodarstwo rolne nie może przekroczyć 100 tys. zł w trakcie realizacji całego programu. Poziom pomocy finansowej wynosi maksymalnie 50% kosztów kwalifikowalnych projektu.

3. Odnowa i rozwój wsi

W ramach działania realizowane są projekty, związane z zagospodarowaniem przestrzeni publicznej, w tym utrzymaniem, odbudową i poprawą stanu dziedzictwa kulturowego i przyrodniczego wsi, co tworzyć ma warunki dla rozwoju społecznoekonomicznego
obszarów wiejskich i aktywizacji ludności wiejskiej.
Beneficjent
Osoba prawna: gmina, instytucja kultury, dla której organizatorem jest jednostka samorządu terytorialnego, kościół lub związek wyznaniowy, organizacja pozarządowa, mająca status organizacji pożytku publicznego i działająca w obszarze zbieżnym z celami działania.
Kryteria dostępu
Projekty realizowane będą w miejscowościach gmin wiejskich albo miejsko – wiejskich z wyłączeniem miast powyżej 5 000 mieszkańców oraz z uwzględnieniem miast do 5 000 mieszkańców gmin miejskich.
Wspierane projekty muszą wpisywać się w zakres Planu Odnowy Miejscowości, zgodnego ze strategią rozwoju gminy lub studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy lub miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Projekty nie mogą mieć charakteru komercyjnego. W przypadku, gdy projekt realizowany jest na nieruchomości nie należącej do beneficjenta, musi on posiadać prawo do dysponowania tą nieruchomością przez 7 lat po zakończonej realizacji projektu.
Forma i wysokość pomocy
Zwrot części (maksymalnie 75%) kosztów kwalifikowalnych projektu.
Maksymalna wysokość pomocy na realizację projektów w jednej miejscowości wynosi 500 tys. zł w okresie realizacji programu.

4. Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw

Realizacja działania tworzy warunki dla dywersyfikacji działalności gospodarczej i poprawy możliwości zatrudnienia, przyczyniając się tym samym do zrównoważonego rozwoju ekonomiczno-społecznego obszarów wiejskich.
Pomocy udziela się z tytułu inwestycji, związanych z tworzeniem lub rozwojem mikroprzedsiębiorstw działających w zakresie:
• usług dla gospodarstw rolnych lub leśnictwa
• usług dla ludności
• drobnej wytwórczości, rzemiosła lub rękodzieła
• robót i usług budowlanych oraz instalacyjnych
• usług turystycznych oraz związanych ze sportem, rekreacją i wypoczynkiem
• usług transportowych
• usług komunalnych
• przetwórstwa produktów rolnych lub jadalnych produktów leśnych
• magazynowania lub przechowywania towarów
• wytwarzania materiałów energetycznych z biomasy
• rachunkowości, doradztwa i usług informatycznych.

Beneficjent
Osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, która prowadzi mikroprzedsiębiorstwo, zatrudniające poniżej 10 osób i mające obrót nie przekraczający równowartości w złotych 2 mln euro.
Kryteria dostępu
Projekty będą realizowane w miejscowościach gmin wiejskich albo miejsko – wiejskich z wyłączeniem miast powyżej 5 000 mieszkańców oraz z uwzględnieniem miast do 5 000 mieszkańców gmin miejskich; w których znajduje się siedziba przedsiębiorcy, a w przypadku inwestycji związanych z nieruchomością decyduje położenie tej nieruchomość (miejscowości do 5 000 mieszkańców).
Kryterium to nie dotyczy grup producentów rolnych lub wstępnie uznanych grup owoców i warzyw i organizacji producentów owoców i warzyw oraz podmiotów świadczących usługi dla gospodarstw rolnych lub leśnictwa.
Forma i wysokość pomocy
Zwrot części (maksymalnie 50%) kosztów kwalifikowalnych projektu.
Maksymalna wysokość pomocy udzielonej jednemu beneficjentowi w ramach działania w okresie realizacji programu nie może przekroczyć 500 tys. zł, a w przypadku przetwórstwa produktów rolnych lub jadalnych produktów leśnych - 100 tys. zł.

OŚ 4 – LEADER

LEADER jest podejściem przekrojowym, które ma przyczynić się do aktywizacji społeczności wiejskich przez włączenie partnerów społecznych i gospodarczych do planowania i wdrażania lokalnych inicjatyw.
Lokalne podejście wpływa na lepsze zdefiniowanie problemów obszaru i określenie sposobów ich rozwiązania. LEADER jest oddolnym partnerskim podejściem do rozwoju obszarów wiejskich. Realizowane jest ono przez Lokalne Grupy Działania (LGD). Polega na opracowaniu przez lokalną społeczność wiejską Lokalnej Strategii Rozwoju (LSR) oraz realizacji wynikających z niej innowacyjnych projektów, łączących zasoby ludzkie, naturalne, kulturowe, historyczne, itp., a także wiedzę i umiejętności przedstawicieli trzech sektorów: publicznego, gospodarczego i społecznego.
Przedstawiciele tych sektorów tworzą partnerstwo trójsektorowe, czyli tzw. Lokalną Grupę Działania. Wybiera ona projekty, a ich realizacja przyczynia się do osiągnięcia celów wspólnie opracowanej strategii.
Takie oddolne podejście wzmacnia spójność podejmowanych lokalnie decyzji, podnosi jakość zarządzania i przyczynia się do wzmocnienia kapitału społecznego w społecznościach wiejskich, a także skłania do stosowania innowacyjnych rozwiązań w zakresie rozwoju danego obszaru. W ramach podejścia LEADER jest również wspierana działalność Lokalnych Grup Działania, w tym realizowanych przez nie projektów współpracy.
Te wszystkie elementy podejścia LEADER powinny sprzyjać lepszemu wdrożeniu i absorpcji środków w ramach osi 3, której charakter działań i jej podstawowy cel odpowiadają idei tworzenia LSR.
Realizacja osi 4 w dłuższej perspektywie czasowej przyczyni się do osiągnięcia celów osi 3.

Beneficjenci
Dla działania 4.1. Lokalne Strategie Rozwoju – poprawa jakości życia oraz różnicowanie działalności na obszarach wiejskich:
1) projekty z zakresu działań osi 3 - beneficjenci określeni dla poszczególnych działań osi 3;
2) inne projekty, nie kwalifikujące się do udzielenia pomocy w ramach działań osi 3, ale przyczyniające się do osiągnięcia celów osi 3, tj. poprawy jakości życia lub większego zróżnicowania działalności gospodarczej na obszarze działania LGD – osoby fizyczne i prawne, organizacje pozarządowe, związki wyznaniowe i kościoły.
Dla działania 4.2. - Współpraca międzyregionalna i międzynarodowa i działania 4.3. -
Nabywanie umiejętności, aktywizacja i koszty bieżące lokalnych grup działania – LGD.
Forma i wysokość pomocy
Dla działania 4.1 Lokalne Strategie Rozwoju – poprawa jakości życia oraz różnicowanie działalności na obszarach wiejskich:
1) projekty z zakresu działań osi 3 – pomoc jednorazowa, możliwość realizacji projektu w etapach, wysokość pomocy taka, jak określono dla działań osi 3;
2) inne projekty, nie kwalifikujące się do udzielenia pomocy w ramach działań osi 3 programów przewidzianych w ramach Narodowych Strategicznych Ram Odniesienia (NSRO), ale przyczyniające się do osiągnięcia celów osi 3, tj. poprawy jakości życia lub większego zróżnicowania działalności gospodarczej na obszarze działania LGD – zobowiązanie jednorazowe, możliwość realizacji projektu w etapach, wysokość pomocy uzależniona od rodzaju beneficjenta.
Dla działania 4.2. - Współpraca międzyregionalna i międzynarodowa – pomoc jednorazowa, możliwość realizacji projektu w etapach; 100% kosztów kwalifikowalnych.
Dla działania 4.3. - Nabywanie umiejętności, aktywizacja i koszty bieżące lokalnych grup działania - pomoc jednorazowa z wielokrotną płatnością; możliwość realizacji projektu w etapach; pomoc płatna na rachunek bankowy LGD lub na rachunek wskazany przez LGD; 100% kosztów kwalifikowalnych.

Wszystkie opisane programy dotyczą naszej okolicy, wszystkie wymagają sporej roboty intelektualnej i wszystkie na pewno - przynajmniej u mnie - zostaną zignorowane przez wadzę. WNIOSKI: wstyd się po to nie schylić, a nie widzę nikogo, kto by to zrobił systemowo. Pojedyncze osoby nie przebiją się, zabiegi o kwoty kilku - kilkunastu milionów są takie same, jak przy 10 tysiącach.